२०२५ हे वर्ष ठाण्यासाठी केवळ विकासाची आकडेवारी मांडणारे नाही, तर शहराच्या आत्म्याची परीक्षा घेणारे ठरले. ‘लेक सिटी’ म्हणून ओळख असलेल्या ठाण्याने गेल्या दशकात झपाट्याने शहरीकरण अनुभवले आणि २०२५ मध्ये त्या वेगाचे परिणाम अधिक ठळकपणे जाणवू लागले. उंच इमारती, वाढती लोकसंख्या, विस्तारत जाणारी महानगराची सीमा आणि त्यासोबत वाढणारे प्रश्न या साऱ्यांनी ठाण्याचे वास्तव अधिक गुंतागुंतीचे केले.
वाहतूक आणि पायाभूत सुविधांच्या बाबतीत २०२५ हे वर्ष मिश्र चित्र दाखवणारे ठरले. मेट्रो प्रकल्प, कळवा – ऐरोली जोडरस्ता, ठाणे – घोडबंदर मार्गाचे रुंदीकरण अशा कामांमुळे भविष्यासाठी आशा निर्माण झाली. मात्र प्रत्यक्षात नागरिकांना दररोज ट्रॅफिक कोंडी, अपूर्ण रस्ते आणि सततची खोदकामे यांचा सामना करावा लागला. पावसाळ्यातील खड्डे आणि पाणी साचण्याच्या समस्या ठाणेकरांसाठी नित्याच्याच झाल्या.
गृहनिर्माण आणि पुनर्विकास हा २०२५ मधील ठाण्याचा सर्वात संवेदनशील मुद्दा ठरला. एसआरए आणि पुनर्विकास प्रकल्पांतील विलंब, विकासकांची आर्थिक क्षमता आणि रहिवाशांच्या पुनर्वसनातील अडचणी यामुळे अनेक भागांत असंतोष वाढला. मोठ्या टॉवर्सच्या सावलीत जुन्या वस्त्या, झोपडपट्ट्या आणि मध्यमवर्गीय सोसायट्या आपली सुरक्षितता आणि ओळख जपण्यासाठी झगडताना दिसल्या.
सामाजिक पातळीवर ठाण्याचे स्वरूप झपाट्याने बदलत गेले. मॉल संस्कृती, पब आणि नाईटलाइफ यामुळे शहर अधिक ‘कॉस्मोपॉलिटन’ झाले; पण त्याच वेळी शांत निवासी भागांत वाढणारा गोंगाट, कायदा-सुव्यवस्थेचे प्रश्न आणि संस्कृतीबाबतची चिंता व्यक्त झाली. धर्मवीर आनंद दिघे यांची सामाजिक-राजकीय वारसा असलेली शहराची ओळख आणि नव्या जीवनशैलीतील विसंगती २०२५ मध्ये प्रकर्षाने जाणवली.
शिक्षण, आरोग्य आणि पर्यावरण या क्षेत्रांत ठाण्याने काही सकारात्मक पावले उचलली, तरी आव्हाने मोठीच राहिली. तलावांचे संवर्धन, वाढते प्रदूषण, झाडतोड आणि काँक्रीटीकरण यामुळे ‘लेक सिटी’ ही ओळख धोक्यात येते की काय, अशी भीती नागरिकांमध्ये निर्माण झाली. सरकारी रुग्णालयांवरील ताण आणि खासगी आरोग्यसेवेचा वाढता खर्च मध्यमवर्ग आणि गरीबांसाठी चिंतेचा विषय ठरला.
एकूणच, २०२५ हे वर्ष ठाण्यासाठी आत्मपरीक्षणाचे ठरले. विकास हवाच, पण तो कोणासाठी आणि कोणत्या किमतीवर, हा प्रश्न अधिक तीव्र झाला. प्रशासन, लोकप्रतिनिधी आणि नागरिक यांनी मिळून समतोल, पर्यावरणपूरक आणि मानवी शहर घडवण्याची दिशा निवडली, तरच ठाणे खऱ्या अर्थाने आधुनिक महानगर म्हणून पुढे जाईल. अन्यथा, वाढीच्या झगमगाटात शहराची ओळख आणि माणुसकी हरवण्याचा धोका कायम राहील.
मनीष चंद्रशेखर वाघ
